de- pêşgir
(devokî) di-
Gotinên pêşiyan
„Sibê debe yêkşem“
„Va şala li min dewe? (Eva şala li min dibe?) – bi şikilê devokên Berfiratî“
Çavkanî: Wîkîferheng – „de-“ · CC BY-SA 4.0
Kurmancî
de-
Cureyê peyvê: pêşgir
- Kîte
- de-
- Bilêvkirin
- /dɛ-/
Kurmancî → Kurmancî Wîkîferheng (Kurdî–Kurdî)
dê- pêşgir
dayik, dê, da, mak
Gotinên pêşiyan
„deybab, dêbav (deybab, dayikûbab, deykûbab)“
Çavkanî: Wîkîferheng – „dê-“ · CC BY-SA 4.0
Şaşiyekê ragihîne
Biwêj, lêker û gotinên bi vê peyvê
- jê de ji wê de; ji wî de; ji wan de
- pê de bi wê de; bi wî de; bi wan de
- tê de di tiştekê/î de, di tiştekê/î da, di hindirî tiştekê/î de, di nav de, li hindir; pê re, li gel; di wextek da; (bi raman…
- car de carekê re, tavilê, yekser, hemen, şirp, demildest, di cî de, zû, bênavbir, bêyî derengî, bêyî gîrobûnê yan gîrokirinê
- de jure (qanûn) bi fermî yan li gor qanûnê (lê belkî ne di pratîkê de)
- de fakto (qanûn) di pratîkê de (lê ne bi fermî)
- di cî de Bêyî gîrobûnê yan gîrokirinê, yekser, hemen, şirp, car de, demildest, zû
- bi ser de pê re
- di cih de guncan
- ro de çûn Ber avê ketin. Bê extiyar, bê xwestin di ro de, di çemî de fetisîn.; ba de çûn, ber hewa bûn
- di dwîv de piştî vê çendê, paşî, yê/a ku piştî hingî tê
- di gavê de di cih de, tafilê
- ji berê de hê zû de
- şun de çûn paş ve çûn
- şun de man paş de man
- pê de ketin pê re mijûl bûn; tê alîn
- pê de pê de hêdî hêdî; vir de û wê de
- tê de kirin tiştek di tiştekî ronî, mînak av, de kirin. Tê de nixumandin. Kevçî di şîr de kir.; di bin tiştekê/î ve
- xwe dê bêjî ya ji (yekî)/te ve, tu dişêyî bêjî, xwe tu bêjî
- bi ro de çûn bêhemal bûn; bi kêr nehatin; ber herka avê xwe ranegirtin
- ro de berdan Xwe li çêm xeniqandin. Xwe bo xwe kuştinê bera avê dan
- ber bi jêr de ber bi xwarê ve, ji serî ve ber bi binî ve, ber bi jêr ve, jêr ve, ber bi binî ve, jêr de
- bi avê de çûn gelekî erzan bûn; vala çûn, beker bûn; eger mirovî tiştek kir bit yan xizmetek u xebata mirovî hat be jibîrkirin
- bi ser de çûn dan pey; pê de çûn; lê hilatin
- bi şûn de çûn bi paş ve çûn, rewş xerabtir bûn
- di çirkekê de Bilez, zîka, demildest.
- di mal de man ji bo keç û xortên nezewicî tê gotin, (zêdetir ji bo jinan tê gotin.)
- di ser de çûn abal bûn, xirîn, xapîn, rêya xwe winda kirin, ketin rêya xelet; kafir bûn, bûn gawir
- di vê navê de di vê maweyê de
- di vî warî de di vê mijarê de
- rojeke pêş de demek pêşdetir, gavek zûtir
- şun de xistin paş ve xistin
- awir tê de çûn bi awayekî baldar lê nihêrîn
- de were neteqe îcar were nemire û nehele
- dê yek jin deh wekî dê ji jinê hê bêhtir bar e an pirsgrêk hê pir in. dîsa wekî ku mirov dikare deh jinan bibîne, lê mirov nikaredeh d…
- ji roja roj de ji roja roj ve
- bi ro de berdan tevî avê bi rê kirin; bêsexber hiştin
- bi ser de birin xirrandin, abal kirin, xapandin
- bi ser de hatin rastî hatin
- di bin çavan de girtî, di nezaretê de, di bin çavdêriyê de, kontrolkirî, di nobeta polîs yan eskeran de, rewşa kesên girtî di destê pol…
- di heman dem de wekî demî, di nefsî wextî de, eynî wext
- di ser de birin xapandin, xirrandin, hîle lê kirin, lêb lê kirin, tiştên nerast pê dan bawerkirin
- di xwînê de man (biwêjî)
- ji hal de ketin pir betilin, bêhêz bûn
- ji nêz de mirin ji birçînan mirin
- xêr tê de nebûn nemuhîm bûn, kêrî tiştekî nehatin
- xêr tê de neman qêmeta xwe kêm bûn, ehemiyeta xwe qeyb kirin
- a (yekî) tê de man Bi mirazê xwe şad nebûn.
- bi paş de xistin bi şûn de xistin, ji rewşa heyî xerabtir kirin
- bi ser de girtin êrîş kirin
- di avê de berdan gelekî erzan firotin; ji bîr kirin, li bîra xwe nehêlan, lê ne zivirîn, daxwaz nekirin beramber
- di hafa Xwedê de di huzûre Xwedê de
- di heman katê de di eynî saetê de
- di ser de girtin Li ser sûc girtin. Girtina ku dema sûc pêk tê tê kirin
- di xef de girtin dizîka û ji nêşkê ve girtin û firsenda bizavê nedan
- kurm tê de gerîn netebitîn; bi tatêla tiştekî de hilketin û daketin
- star tê de neman rewşa aborî xerab bûn; ji bo xerabbûna tenduristiyê jî tê gotin
- ava sar tê de çûn li hember tiştekî şaşwazî û metel man
- di ber avê de çûn ti encamên baş jê çênebûn, bi ser neketin
- di guhê gê de bûn ji dinyayê bêhay bûn, nezan bûn
Di ferhengên din de
- Tirkî kocakarı pîrejin; dê, pîra dê (argo)
- Tirkî teya gotardanê de, axaftin kirinê de)
- Almanî navbera de
- Tirkî ne de
- Tirkî kendini de
- Tirkî mallar de
- Tirkî ze de)
- Tirkî ran de)
- Tirkî deceksin? tu dê bi ku de herî?
- Tirkî nere den 1) ku de, ji ku de, ji ku derê de
- Tirkî namazsız bênimêj; (jina) di bênimêjiyan de, di hayzan de, di cilan de
- Tirkî tin (bir ında di wext de, di wextê xwe de, di qewlê xwe de, di çaxê xwe de, di zemanê xwe de
- Tirkî mesabe sinde di pileya (..) de, di nirxê (...) de
- Tirkî dan) di pişt perdeyê de, di binî de
- Tirkî mahfuzen di binçavan de, di bin nezaretê de
- Tirkî muhal nabe, dê nebe (tiştê ku dê nebe)
- Tirkî iş yoğunyaşacak dê
- Almanî Haupteingang de fîyê
- Almanî Mutter dê; dayik
- Almanî Mutterbrust pêsîra dê